In het Duitse Bochum hebben toeschouwers geprobeerd een acteur van het podium te sleuren, omdat hij een fascist speelde. Dat moet ik even herhalen: in een theater, in Duitsland, in het jaar 2026, vielen woedende toeschouwers een acteur aan.
Het gebeurde tijdens de première van Catarina and the Beauty of Killing Fascists. De voorstelling draait om een familie die elk jaar een fascist ontvoert om hem na afloop van een feestelijk diner te vermoorden. In de slotscène houdt de gevangen politicus een lange monoloog, vol vreemdelingenhaat en homofobie. Over minderheden en elites, over vrijheid en de toekomst van het vaderland.
Maar de regisseur had hem bewust niet neergezet als een brullende gek met gestrekte arm. Ze koos voor een charmante man, rustig en welbespraakt. Eentje die niet schreeuwt, maar gelooft in wat hij zegt. Bijna sympathiek. Het ongemak dat dan volgt, dáár draaide de voorstelling om.
Maar het publiek had andere plannen. Eerst klonk gesis tijdens de monoloog. Toen boegeroep. Iemand riep: “Halt die Fresse!” (‘hou je bek!’) Een vrouw gooide een sinaasappel naar het hoofd van de acteur. Mensen verlieten de zaal, anderen begonnen te filmen. Nog meer geschreeuw. Waarna toeschouwers het podium op klommen en aan de acteur begonnen te trekken. Het licht ging aan, de regisseur maande tot kalmte: “Hij speelt een rol!”
Uiteindelijk kon de acteur zijn monoloog voltooien, die eindigde met de woorden “de toekomst is aan ons!” Daarna maakte hij een buiging, voor het publiek dat hem zojuist had aangevallen. Allemaal mensen die een kaartje hadden gekocht en koffie genuttigd voor aanvang van de voorstelling, maar nu blijkbaar vonden dat de democratie gered moest worden.
De regisseur zei na afloop dat ze geschokt was door zoveel stupiditeit. Dat vind ik een rake typering. Want dit is wat je krijgt als mensen gewend raken aan een wereld waarin je alles wat jou niet bevalt, kunt wegklikken. Maar in een theater gaat dat niet. Daar kun je niets negeren, of geërgerd verder scrollen.
Dus deden al die mensen wat ze online ook altijd doen. Een sinaasappel naar het hoofd van de acteur gooien (duimpje omlaag), “hou je bek” schreeuwen (boze smiley) en hem van het podium sleuren (oftewel cancelen).
Ik probeerde me voor te stellen hoe het moet zijn om zo goed te acteren dat het publiek vergeet dat je acteert. Een triomf – en tegelijk het bewijs dat alles verloren is. Misschien twijfelde de acteur even toen het publiek de bühne bestormde. Dacht hij: moet ik nu uit mijn rol stappen en zeggen dat ik het niet echt meen? Maar als je stopt, heeft de domheid gewonnen. Dus speelde hij door.
Maar die stupiditeit, dat is waar we naartoe gaan. De regisseur verzocht het publiek om geen filmpjes online te zetten, vanwege de veiligheid van de acteur. Nou, dan weet je het wel. Nog even en elke rol wordt voorzien van een disclaimer: Let op: de acteur meent niet wat hij zegt. Hij distantieert zich bij voorbaat van zijn eigen personage.
