Er zijn mensen die het jammer vinden, dat wankele staakt-het-vuren. Echt waar. Ze hadden gehoopt op een benzineprijs van minstens vier euro de liter. Een bedrag zo absurd hoog, dat iedereen die niet elektrisch rijdt dan als vanzelf thuisblijft. Braaf op de bank voor de tv, met een magnetronmaaltijd op schoot. Werken doe je via Zoom en boodschappen bestel je online. Verlost van je auto, de wereld gered.
Ik probeer die mensen te begrijpen, maar ik denk niet dat ze mijn vader hebben gekend. Mijn vader had een Opel Kadett. Op zondag reed hij soms zomaar ergens heen. Het waren de jaren zeventig en benzine kostte bijna niets. Mijn vader verdiende ook bijna niets, maar dat waren twee soorten niets die elkaar prima verdroegen. Dus dan reden we met het hele gezin naar een overdekt winkelcentrum, zo’n dertig kilometer verderop, om daar etalages te kijken. Geen idee waarom, want het was zondag en alle winkels waren dicht.
Maar buiten trok de wereld aan ons voorbij. We reden door polders en langs kanalen. Mijn vader zette de radio net hard genoeg, zodat hij niet hoefde te praten. Mijn moeder keek naar buiten. Mijn zussen, broer en ik zaten achterin en zeiden ook niets. We reden gewoon, liepen een rondje door het winkelcentrum en keken naar etalages die niets van ons wilden. Daarna reden we weer terug.
Hij heeft zijn auto enkele jaren voor zijn dood verkocht omdat zijn ogen het lieten afweten. Glaucoom, zei de oogarts, alsof het een Griekse eilandengroep was en geen ziekte. Hij stond in de garage en legde zijn hand heel even op de motorkap. Ik denk dat hij op dat moment aan die zondagen dacht. Aan de polders, de radio en aan de mogelijkheid om zomaar ergens heen te kunnen rijden. Aan vrijheid, eigenlijk.
Een auto is, heb ik toen begrepen, helemaal geen auto. Een auto is de gedachte dat je midden in de nacht naar Parijs kunt rijden, om de volgende ochtend een cappuccino te drinken in een café aan de Boulevard Saint-Germain. Niemand die het doet, maar het kán. Dat idee alleen al geeft een soort rust. Je kunt elk moment ontsnappen aan je eigen leven. Gaan en staan waar je maar wilt, de wereld die op jou wacht, ook al kom je in de praktijk nooit verder dan elke dag verveeld naar je werk rijden en in het weekend naar de IKEA.
Maar het gaat om het idee. Want vrijheid is nooit wat je doet. Vrijheid is wat je kúnt doen.
Dat laatste realiseer je je pas als iemand het van je dreigt af te pakken. De Iraniërs begrijpen het. Zij betalen een prijs die wij ons niet kunnen voorstellen, in een munt die wij nooit zullen kennen.
Wij kennen enkel de euro.
