Het zal je vast zijn ontgaan, maar het Senseo-apparaat bestaat deze maand 25 jaar. Een kwart eeuw zielloze koffie, al moet ik mezelf hier al corrigeren. Zei ik koffie? Een Senseo zet helemaal geen koffie. Dat ding doet maar alsof. Precies zoals laminaat geen eikenhouten vloer is en een opblaaspop ook niet kan doorgaan voor je vriendin.
Ooit was koffiezetten nog een ambacht. Een ritueel. Bonen werden gemalen, aroma’s kwamen vrij. Mensen dronken koffie met trots. Iedere slok was een ode aan het leven. Je nam er de tijd voor.
Toen kwam de Senseo en we trapten er collectief in. Het apparaat kreeg een vaste plek op het aanrecht, tussen de magnetron en de sapcentrifuge in.
Ik herinner me de dag dat Henk, mijn toenmalige buurman, ermee thuiskwam. Henk las nooit een boek, maar wel altijd de Consumentengids. Hij belde aan en vroeg of ik even mee wilde komen, naar zijn keuken. “Je gaat dit niet geloven,” riep hij. Zijn gezicht glom.
Daar stond het apparaat. Een plastic geval dat me deed denken aan een strijkijzer uit de toekomst. “Dit,” zei Henk, “verandert alles.”
Hij haalde een bruin schijfje uit een kartonnen doos en hield het met twee handen omhoog, als een hostie. “Voorgedoseerd, alles zit erin.”
Voorzichtig legde hij het in de Senseo.
“Let nu goed op.” Henk drukte op het knopje. Niets. We wachtten. Tien seconden. Twintig. Toen kwam de Senseo tot leven. Een nat, benauwd gerochel. Het klonk als een doodstrijd. Ergens diep in dat glanzende plastic vocht iets om te overleven. Een lang, klaaglijk gepiep, als een cavia die vastzit in een regenpijp. Eén laatste reutel. En toen sijpelde er iets van een straaltje uit de Senseo. Bruin water.
“Ruik je dat?” fluisterde Henk.
Ik rook helemaal niets. Behalve dan heel vaag het plastic van het apparaat, dat waarschijnlijk gewoon een beetje stond te smelten.
“Klaar!” riep Henk. Hij reikte me het kopje aan. Er dreef iets vaags in. Ik nam een slok. Lauw en vreemd bitter. De smaak van regenwater uit een parasolvoet.
“Fantastisch toch?” zei Henk. “En zo handig. Eén druk op de knop en je hebt één kopje.”
Binnen een jaar had heel Nederland een Senseo. Collega’s spraken er ademloos over bij de koffieautomaat. De ironie ontging hen volledig. Ze stonden koffie te drinken uit een automaat, terwijl ze vertelden hoe je thuis óók koffie uit een automaat kon drinken. Eén kopje tegelijk, revolutionair! Alsof we decennialang hadden geleden onder de tirannie van de volle koffiepot.
Het verhaal van 25 jaar Senseo is het verhaal van Nederland in een notendop. Een kwart eeuw sinds we collectief besloten dat koffie niet meer de moeite waard is. Gewoon een pad erin en de middelmatigheid druppelt je kopje in. Zo houden we meer tijd over voor belangrijke zaken.
Henk zette gemiddeld acht koppen Senseo per dag, vertelde hij me ooit. Ik vroeg of hij al die koffie ook opdronk.
“Meestal niet,” zei hij. “Maar het gaat om het gemak.”
