Zelfs de grootste Applefans twijfelen

Apple fanboys, ik heb ze nooit begrepen. Tot voor kort, want hun wil tot evangeliseren is eindelijk door gedragspsychologen verklaard.

We gaan terug naar 1954. De aandacht van sociaal psycholoog Leon Festinger wordt getrokken door een sekte waarvan de leden heilig geloven in het einde van de wereld. Een zondvloed die al het leven op aarde zal vernietigen, is aanstaande. Vlak daarvoor zal God een ruimteschip sturen dat alle sekteleden van een wisse dood redt.

Interessant, denkt Festinger. Hij wacht rustig af tot het jaar 1954 is verstreken. De mensheid bestaat nog steeds, dus hij is benieuwd hoeveel sekteleden nu van hun geloof zijn gevallen. Het antwoord: helemaal niemand. De profetie is misschien niet uitgekomen, maar daarvoor is volgens de sekteleden een simpele verklaring. Zij hebben zo hard gebeden, dat God besloten heeft de wereld te sparen. Vandaar dus.

Hierop introduceert Festinger zijn theorie over de ‘cognitieve dissonantie’. Stel, je gelooft heilig in iets, maar de feiten spreken je geloof tegen. Wat doe je dan? Het antwoord: je bedenkt (onbewust) een uitvlucht. Je past er een mouw aan zodat je vast kunt blijven houden aan je oorspronkelijke ideeën. Kortom: je praat recht wat krom is. Zo ontstond via cognitieve dissonantie bijvoorbeeld het creationisme: het geloof dat God achter de evolutie zit. Ja, je mag rustig stellen dat cognitieve dissonantie een vorm van zelfbedrog is. Maar, eerlijk is eerlijk, tot voor kort was het niets meer dan een theorie.

Nu is het gelijk van Festinger echter wetenschappelijk aangetoond. In het blad Psychological Science doen onderzoekers van de Northwestern University verslag van een reeks experimenten waarin zij antwoord zochten op de vraag: wat gebeurt er wanneer je iemand onzeker maakt over datgene waarin hij of zij gelooft? En nu komt het: de wetenschappers die het onderzoek uitvoerden, kozen voor opmerkelijke proefpersonen. Niet Jehova’s Getuigen – wat voor de hand zou liggen – maar hun digitale evenknie: Apple fanboys. Een uitstekende keuze, want wat blijkt? Hoe indringender Apple fanboys in het eerste deel van het experiment aan het twijfelen werden gebracht over de geneugten van de Mac, des te meer moeite zij in het tweede deel van het experiment deden pc-gebruikers te winnen voor de Mac.

Dus zó zit de psyche van Apple fanboys in elkaar! Dáárom schreeuwen ze zo. Voor mij een echte eye-opener. Ik wist bijvoorbeeld dat ze allerminst beschikken over een onafhankelijke geest en massaal lijden aan het Stockholmsyndroom. Stap voor het eerst binnen bij een Apple-reseller en je schrikt van de eenkennigheid. Het complete autistische spectrum daalt als een klamme deken over je neer: jij gaat een gelovige worden, of je nu wilt of niet. Het is bijna beangstigend, maar in het universum van de Apple fanboy is nu eenmaal geen plaats voor twijfel. Of toch wel? Nu weten we dus beter. De ergste fanboys zijn de grootste twijfelaars. Ik vind dat een bemoedigende ontwikkeling. Diep van binnen zit in die vervelende betweters een stemmetje dat zegt: “houd nou eens op, het is godbetert een apparaat, een gebruiksvoorwerp. Get a life!”

De wil tot evangeliseren wordt gevoed door twijfel. Best wel mooi eigenlijk. Het heeft zelfs iets tragi-komisch. Apple fanboys, het geloof wankelt. Alleen weten ze het zelf nog niet.

13 reacties op “Zelfs de grootste Applefans twijfelen”

  1. Omgekeerde bewijslast. De wetenschappers en jij als reposter passen zelf cognitieve dissonantie toe door de zeer aardse eigenschap van gedeeld enthousiasme tot de status van religie te willen verheffen.
    Meer dan goed doorgevoerde ergonomie is het het fenomeen Apple niet, maar bedankt voor de ‘upgrade’ 🙂

  2. Gerrit Jan Veldhuis

    Misschien heel gek, maar ik krijg deze blog niet geopend op mijn iPad… 😉

  3. Vervelend he, meneer Koelman, dat je zelf nergens passie voor voelt, dat je geen opgetogenheid en respect voor de bedenker bemerkt wanneer je iets moois ziet. Dan moet je wel zo’n stukkie schrijven om de leegte in jezelf tegen te gaan. Dat begrijp ik best. En ik gun jou, als korte vulling voor die leegte, het gevoel dat je nu krijgt nu je denkt: “zie je wel, ik had gelijk over Apple-boys (Ik ben een girl trouwens, eng he, die zijn er ook)! Echt, ik gun jou ook wel eens een beetje vreugde in plaats van de constante behoefte om overal tegenaan te trappen. Ben trouwens best wel benieuwd in welk hokje wetenschappers jou zouden plaatsen. Waarom je je zo verzet. Waar je angst vandaan komt. Waarom je je alleen maar gelukkig voelt als je andere mensen naar beneden haalt. Shit man, ik voel bijna medelijden met je. Bijna…

  4. @ Ineke: je doet nu precies wat er van je verwacht wordt :’) Het is maar een apparaat, serieus. Passie voor een merk dat haar gebruikers meer beperkingen oplegt dan mogelijkheden biedt? Sowieso: passie voor een merk?

  5. Aan de andere kant was dit wel een erg overbodig onderzoek. Immers iedereen krijgt te maken me de cognitieve dissonantie theorie, of het nu gaat om Apple, Windows of het scheiden van huisvuil 🙂 Toch leuk om de reacties erop te lezen (had al gelezen op webwereld).

    @Ineke: Luuk wordt betaald om te schoppen. Zou hij verhalen over dat lieve kitten op het tuinpad, las geen hond het meer.

  6. Ik ben benieuwd of hier nu ook meer dan vierhonderd reakties op komen en dhr Koelman slecht – of in dit geval juist extreem goed – gespelde dreigementen gaat ontvangen.

  7. Dit is nu precies wat een column uit moet lokken. En dat snapt @ Ineke niet helemaal. Of juist helemaal niet. @ Luuk: ga zo door..!

  8. Heerlijk stuk! Geweldige reactie ook Ineke!

    Exact gelijk aan een religie discussie incl. leegte, gelijk hebben, vreugde, verzet, angst en medelijden.

    Smullen!

  9. Luuk Koelman

    @ L:
    Er zijn gelukkig ook Apple-gebruikers die niet continu voorvocht afscheiden.

  10. @ Luuk Koelman: Ja, het zou fijn zijn als die gebruikers (waar ik mezelf ook maar even toe reken) zich wat vaker lieten horen. Ik ben een enthousiast Mac user – OSX is simpelweg superieur aan Windows – maar dat betekent niet dat ik kritiekloos alles aan Apple adoreer. Met name de koers van de laatste jaren waar de focus meer op rommel (lees: iPod, iPhone) dan op computers ligt, en het selectiebeleid bij de Appstore dat dicht bij censuur komt; ze moesten zich schamen. Waar zijn die andere gebruikers die kritiek durven te uiten? Ik zie ze veel te weinig. Maar goed, dat is bij deze dan verklaard.

  11. Ik kan veel waardering opbrengen voor de briljante marketing en het ondernemerschap van Apple/Steve Jobs. Daar doet een columnpje van Koelman niks aan af. Meestal heeft hij meer humor en relevantie.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top