Mei Social Vrij. Een maand zonder TikTok, Instagram, X en Facebook. Er is zelfs een stichting voor opgericht en een ambassadeur aangesteld. Twee uur per dag scrollen we gemiddeld, blijkt uit onderzoek. Jongeren een half uur langer. Vijf miljoen Nederlanders zeggen dat ze willen minderen. De helft voelt zich ongelukkiger mét sociale media dan zonder.
Ik las het en dacht aan mevrouw Koopman.
Drie blokken verderop woonde ze. Oud en alleen. Man al jaren dood. Ik kende haar van de Albert Heijn. Daar zei ze iets over het weer en ik zei iets terug, en dat was dat. Soms hadden we het over de zelfscankassa’s, waar zij niets van begreep en ik officieel ook niet, maar ik deed alsof.
Vorig najaar lag ze in het ziekenhuis. Vanuit haar kamer keek ze uit op een parkeerplaats met daarachter een stukje groen. Ze maakte er een foto van en zette die op Facebook. Erboven schreef ze: ‘Nog even genieten van de natuur’.
Zeven likes. Ik was er één van.
Dat weet ik nog, die like. Ik lag op de bank met mijn telefoon. Het was vroeg in de avond, nog net niet donker. Ik zag de foto voorbijkomen in mijn tijdlijn en dacht: ach, mevrouw Koopman. En ik klikte op dat hartje. Het kostte me misschien een halve seconde. Toen scrolde ik verder. Ik zag een vakantiefoto van iemand die ik nauwelijks kende, een politieke tweet waar ik het niet mee eens was en een filmpje van een hond die op zijn achterpoten danste, met maar liefst zevenduizend likes. Daarna iemand die zijn nieuwe keuken showde. En weg was mevrouw Koopman weer. Letterlijk uit beeld verdwenen.
Ze overleed drie weken later. Ik zag het wederom op Facebook. Er stonden twaalf reacties onder. Negen keer ‘sterkte’ en drie keer ‘RIP’.
Kreten in het voorbijgaan.
Er was een kleine uitvaart. Ik ben niet gegaan. Ik weet niet meer wat ik die middag wel heb gedaan. Iets met mijn telefoon, vermoedelijk. Maar het rare is: ik weet dat er niets op staat. Toch check ik steeds dezelfde apps, in dezelfde volgorde. Alsof er in de tussentijd ook maar iets is gebeurd. Alsof op één van die apps ook maar iemand op me wacht.
Nou ja, dus wel. Er wás iemand die op me wachtte. Met een foto van een parkeerplaats.
Ik wil het niet mooier maken dan het is. De kans dat ik vroeger, vóór het tijdperk van sociale media, wél bij mevrouw Koopman op bezoek was gegaan, is waarschijnlijk nihil. Mensen bezochten ook toen echt niet iedere oude vrouw in het ziekenhuis.
Maar in die tijd had ik het tenminste niet afgedaan met een klik op een hartje. Dan had ik moeten kiezen: ga ik wel of ga ik niet? Maar nu had het hartje de keuze al voor me gemaakt. Dat is het verschil.
Sociale media hebben ons niet lui gemaakt. Ze hebben ons het gevoel gegeven dat een halve seconde aandacht voor een ander meer dan genoeg is.
