overlijden dood

Bij de dood van mijn vader

Ik mag hem dan gehaat hebben, maar dat is het niet alleen. Hij is ook mijn vader en ik houd van hem.

Pa ligt hoog in de kussens. Zijn bed staat in de woonkamer. De wijkverpleegkundige is net geweest, zijn katheter geleegd, de luier verwisseld. Compleet uitgeput is hij nu, door het vocht in zijn longen. Als ik zijn hand in de mijne neem, voel ik de botten. Het is alsof hij langzaam doorschijnend wordt.

Spreken lukt hem nauwelijks nog. Ik buig me naar hem toe, mijn oor vlakbij zijn mond. Pa roert in zijn leven. Het gaat over mama, over hun scheiding. En daarna over al die keren dat hij boos was. Op mij of op iemand anders. Of op instanties, vloekend dat hij aan alle kanten beduveld werd. Ja, eigenlijk was pa altijd boos. Een boze perfectionist. Boos op de wereld, boos op zichzelf. Niemand die hem begreep. Ook mama niet. Sneuvelend vaatwerk. Altijd ruzie.

Mijn gelukkige herinneringen aan hem, ik kan ze op één hand tellen.

Zeven jaar geleden kwam de diagnose, toen zijn flat verpauperde en iedereen dacht aan beginnende dementie. Maar nee. Pa, hoog intelligent, zat volgens zijn geriater diep in het autistisch spectrum. Zijn hele leven al. Pas op zijn 83e was hij, voortstrompelend in ouderdom, niet langer in staat zijn eigen hang naar perfectionisme bij te benen. Het kaartenhuis stortte in.

Pas toen begreep ik waarom hij de man was die hij was. Mensen van zich af stotend, gevangen in zijn onvermogen. Een Don Quichotte die zijn eigen oorlog vocht.

Weer fluistert hij iets en weer buig ik me naar hem toe. Het gaat over heel vroeger, hoe hij als enige uit een gezin van tien kinderen naar kostschool moest. Teruggeworpen op zichzelf, een buitenstaander, altijd anders dan de rest.

Ik streel zijn hand, waar de kou al in zit. “Pa, je hebt je best gedaan. Dat is voldoende. Het is goed zo.” Hij kijkt me aan met lege ogen, die weer voor even bewoond lijken. “Geen ruzie maken…” fluistert hij.

Zo zaten we zijn allerlaatste middag uit. Voor het eerst in mijn leven pa’s hand in de mijne. Raar is dat. Pas als je weet dat je los moet laten, houd je elkaar vast.

24 reacties op “Bij de dood van mijn vader”

  1. koelman Riet

    ik zeg alleen: dit is een mooie foto van jullie beiden, heb hem al op mijn comp overgeheveld. Met dank, Luuk!

  2. Raar hoe jouw gespleten gevoel mijn tranen losweekt, die ik mondjesmaat heb geplengd bij het overlijden van mijn eigen vader. Ik hield ook van hem om zijn intelligentie, zijn onbeholpenheid, zijn angsten, zijn onzekerheid. Ook hier zie je weer een jeugd, waarin trauma’s een leven en een karakter in een richting sturen, die zo anders had moeten zijn.

    Laatst vroeg mijn vriendin of ik hem miste. Nee. Ik heb zijn as hier staan en zal die in duinen van Scheveningen gaan verstrooien. Dat is iets, waarvan ik weet dat ik dat moet doen.

  3. Treffend en ontroerend maar ook mooi. De appel is niet zo heel ver van de stam gevallen, als je het mij vraagt. Met boos zijn is niks mis als je niet de intentie hebt om ruzie te maken. Hoe maak je dat duidelijk?

  4. Afgelopen woensdag is mijn schoonvader overleden. Na een lang ziekbed. Een man die eigenwijs was, een product van zijn opvoeding en moeilijk in de omgang. Maar ik weet zeker dat hij onvoorwaardelijk van ons hield. Houden van is loslaten. Veel sterkte.

  5. Sterkte Luuk en hou die paar mooie momenten in je gedachten en laat de rest los.
    Het is goed zo!

  6. Henk Veldman

    Die persoon rechts ben jij dat? Je ziet er dan nog jong uit, maar dat kwam veel voor bij mensen die een jaar of 50 geleden geboren zijn. Overigens zie je tegenwoordig veel meer jongere mensen dan vroeger. Ik heb het vermoeden dat als deze ontwikkeling doorgaat, je over een jaar of 30 niet of nauwelijks oudere mensen zult tegenkomen. Het is een generatie die op uitsterven staat.
    Nog even een vraag aan je Luuk. Klopt het dat je toen op die leeftijd wel eens aan seks deed, maar naarmate je ouder werd dat vaker met een ander deed die meestal een vrouw was? Natuurlijk niet altijd, maar toch….!
    Zelf word ik wel eens voor opa uitgescholden, iets wat weliswaar klopt en zeker bij mensen die in de eerste helft van de vorige eeuw zijn geboren, zoals ik, maar ik kan me haast niet voorstellen dat ik zo’n groot nageslacht heb. Natuurlijk heb ik nooit gecontroleerd wat m’n kinderen en kleinkinderen ooit op gebied van seks hebben gedaan. Nooit gezegd bijvoorbeeld “Handjes boven de dekens” o.i.d.
    Hoe zit dat bij jou?

  7. ……mooi Luuk. Hoe onbeholpen een band die je met iemand hebt, ook is……..een vader is een vader; hij hield echt van je! En als je dan los moet laten, en die onvoorwaardelijke liefde zo ervaart, dat vind ik heel erg mooi beschreven!

  8. Mooi je gevoelens en twijfels beschreven Luuk,
    Heel veel sterkte, en koester de goede, mooie momenten.
    Denk maar dat je vader op die momenten (zijn juiste) beslissingen nam, en dat hoefde niet jouw keuzes te zijn:)
    Beter laat dan nooit

  9. Dank allen voor de warme woorden!
    @Henk Ja, rechts op de foto ben ik (geboortejaar 1964, wat overigens een uitstekend wijnjaar was)

  10. Henk Veldman

    Luuk, realiseer je je dat die wijn inmiddels al oud begint te worden en dus daarmee weer duurder? Oude wijn is namelijk meestal duurder.

  11. Erg mooi geschreven stuk, Luuk. Tragisch hoe een mens zo ver van geluk en iefde, voor zichzelf en zijn naasten, verwijderd kan blijven tot zijn dood. Sterkte met dit verlies.

  12. Wat prachtig omschreven, ontroerend! Ik voel met je mee… Ik ben blij dat je vóór zijn dood nog contact hebt kunnen maken, ik hoop dat het een troost is. Sterkte!

  13. Het blijft raar, onwerkelijk dat iemand er zomaar ineens niet meer is en nooit meer zal zijn. Je mist dan ook de onhebbelijkheden, de irritaties en wenst dat je op sommige momenten in het verleden misschien toch nét iets anders gereageerd of gezegd zou hebben. Maar ‘t is zoals ‘t is… 😉 Je vader was een bijzondere man. En dat blijft hij. In alle herinneringen. En daarnaast: hij heeft, samen met je mama, een geweldig lieve en net zo bijzondere zoon in de wereld gezet. Een man waar ik zielsveel van houd. Daar blijf ik hem dankbaar voor. Ik sla mijn armen om je heen, lief. Nu nog even virtueel, straks weer met alle lichaamswarmte erbij. <3

  14. Een hartelijk compliment Luuk! Je hebt goed geluisterd toen ik je het verhaal over mijn pa vertelde;) Mocht hij echt autistisch zijn dan lopen (liepen) er denk ik nog best veel pa’s rond van die generatie. Vastzittend in hun slachtofferrol, (zoals jij het zegt; gevangen in onvermogen) Vrijwel altijd met stemverheffing praten, hun gelijk proberen af te dwingen enz..
    Ergens toch komisch hoe meer je als kind zo’n man haatte dat later blijkt hoe zieliger hij eigenlijk was…
    Maar ehh, het lijkt er sterk op dat mijn ma ook nog een zus moet hebben gehad die Maria heette.. Letterlijk de belofte voor het altaar gedaan ‘dienstbaar tot de dood ons scheidt (met dit hopeloze huwelijk)’
    Hartelijke groet, Marco

  15. Hier raak je wel wat mee, mooi , open en eerlijk geschreven, een heel stuk verwerkingsproces ook ..

  16. H.J.Seebregts

    Beste luuk,

    Een mooi, ontroerend en eerlijk verslag. Dank daarvoor.
    Antoinet en Harry

  17. Je woorden gaan door merg en been.
    Veel sterkte Luuk en wees gezegend.

  18. Cees Oosterom

    Hoi Luuk,

    Heb niet alles gelezen aan reacties. Bij jou weet je toch dat het meeste meer dan schandalig zal zijn. Maar dit is een geintje. We zijn uiteindelijk allemaal een beetje hetzelfde. We moeten gewoon weer verder. Wij hebben geen wapens, slechts woorden!

    Lieve groet, Cees

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top