waarheid-liegt

Worstelen met de waarheid

Eufemismen. De taal gaat er aan kapot. Neem nu de term ‘bindend studieadvies’. In gewoon Nederlands: je wordt van de universiteit getrapt. Klinkt bot, maar ik doe mijn best geen eufemismen te gebruiken in deze column. Ik schreef namelijk bijna: ‘u mag vertrekken’, maar dat ‘mag’ is natuurlijk ook een eufemisme. Je moet.

Is dat niet raar? Ik bedoel: een advies is toch goedbedoelde raad waarmee je mag doen wat je wilt? Welnu, dat begrepen de beleidsmakers ook. Daarom hebben ze er het woordje ‘bindend’ voor geplaatst. Een bindend studieadvies. Wat een malle tegenstelling. Dat is net zoiets als de zin ‘ik wijs nu de vrijwilligers aan’.

Maar daarmee zijn we er nog niet. Zelfs het woord ‘negatief’ is weggepoetst, want aanvankelijk heette het nog een ‘bindend negatief studieadvies’. Nu niet meer. Alsof er ook zoiets bestaat als een ‘bindend positief studieadvies’. Geen wonder dat studenten een matig taalniveau hebben. Ze krijgen niet bepaald het goede voorbeeld.

Glibberige taal, het eufemisme als camouflagemiddel. Alles moet blijkbaar worden verbloemd. De trein heeft volgens de omroeper op het winderige perron geen half uur vertraging, maar ‘vertrekt over een half uur’. De ouderenzorg wordt niet kapot bezuinigd, maar ‘via maatwerk geherstructureerd’. Afbraak heet tegenwoordig ‘vernieuwing’ of ‘ombuiging’.

Onbegrijpelijk. Waarom al dat geworstel met de waarheid? Komt de realiteit dan zo slecht uit? Ik kan slechts één reden bedenken waarom onderwijsinstellingen, spoorwegen en politici de feiten verduisteren. Waarom ze zich met een uitgestreken gezicht verschuilen achter taal. Waarom ze vluchten in woorden die zo van je af rollen.

Diep in hun hart schamen ze zich voor wat ze doen.

8 reacties op “Worstelen met de waarheid”

  1. “Broeva! Haro!” (Voor de onwetenden onder ons: uit Asterix en Obelix.)
    En dan komt vandaag ook nog eens het onderzoek over dyslexie in het nieuws.

  2. Japie Krekel

    Daarom geloof ik tegenwoordig (op een paar uitzonderingen na) niets en niemand meer. Dat klinkt cynisch en dat is het wellicht ook. Vooral politici en bedrijven gebruiken dit soort eufemismen. Zover mogelijk bij uit de buurt blijven…..

  3. Het is ook een vorm van beschaving. We willen niet allemaal in Maaskantje wonen: “hunnie liegen allemaal”. En tegen je met een lager IQ gezegende kind zeg je ook niet dat hij stom is maar meer iets in de trant van “je kunt altijd nog columnist worden”.

  4. Geheel de spijker op de taalkop geslagen. Persoonlijk doe ik er gelukkig steeds minder aan mee. Vroeger wilde ik nog wel eens zeggen: “ik zal hetgeen je ten berde brengt in welwillende overweging nemen.” Tegenwoordig zeg ik gewoon: “dat is grote bullshit.”
    Het zal de leeftijd zijn.

  5. Erik Bevaart

    Even zo erg vind ik dat te pas en te onpas de woorden innovatief en duurzaam worden gebruikt. Feitelijk zegt het nog niets over kwaliteit, maar wordt wel de suggestie gewekt.

  6. Goed stukje Luuk.
    Ben een fan van wijlen Simon Carmiggelt, en voor mij zijn columns nog stukkies. Jij behoort tot de betere schrijver van stukkies…
    En je stipt een bekend verschijnsel, waar ik vaak over pieker, aan.
    “Diep in hun hart schamen zij zich over wat zij doen”. Ja, dat kan, maar dat zijn dan wel de fatsoenlijken onder hen.
    En de onfatsoenlijke kletsmajoors hebben volkomen schijt aan het volk en liggen niet wakker van hun leugens.
    Als zij maar in de vaart der volkeren mee kunnen.

  7. Leuk om te lezen! Ik stoor mij ook behoorlijk aan al dat eufemistisch taalgebruik.

    De eerste keer dat er bij de NS iets werd omgeroepen over een ‘aanrijding met een persoon’, dacht ik dat men daarmee bedoelde dat de trein niet bij een spoorwegovergang tegen een auto was aangereden maar tegen een voetganger (of misschien een fietser). Toen vroeg ik me nog af, hoe krijg je het voor elkaar? Nou, inmiddels ben ik er achter dat dit ongeveer 300 keer per jaar voorkomt. Je zou bijna gaan denken dat mensen het expres doen. Ik kan me eigenlijk niet herinneren of die aanrijding toen nog vertraging voor mij opleverde, of dat vertragingen toen al waren afgeschaft.

    De Nederlandse overheid heeft de inzet van eufemismen echt tot een kunst verheven., en dit gebeurt op allerlei niveaus. Een van de meest sprekende voorbeelden hiervan is het Ministerie van Oorlog wat vervangen is door het ‘Ministerie van Defensie’. Wie weet wordt het ooit nog wel een echt Ministerie van Vrede?

    Ook in de VS doen ze sinds 1947 alleen nog maar aan defensie, en niet meer aan oorlog. Je zou dit Orwelliaans kunnen noemen, maar zelf spreken ze daar liever over Cruijffiaans: de aanval is de beste verdediging. Al die verdedigingsinitiatieven moeten natuurlijk wel voorzien worden van de nodige propaganda waarin bijna alleen maar eufemismen (en dysfemismen) worden gebruikt. Ook worden er alternatieve definities gebruikt voor bestaande woorden, waardoor een vertekend beeld ontstaat.

    Stel je bestuurt een gevechtsdrone ergens boven Jemen en je kunt een gebouw onder vuur nemen waar vermoedelijk een man aanwezig is die als een van de doelwitten geldt. Je besluit dit te doen, en vervolgens blijken er behalve je doelwit nog 17 andere mannen in dat gebouw te hebben gezeten van wie nooit meer achterhaald wordt wie het waren of wat ze daar deden. Hoeveel burgerslachtoffers zijn er met deze drone strike gevallen volgens de officiële cijfers? Het juiste antwoord volgens de Amerikaanse overheid is: geen enkele. Je hebt een zogenaamde ‘surgical strike’ uitgevoerd, zonder enige ‘collateral damage’, en daarbij zijn 18 (suspected) ‘militants’. Elke man (van dienstbare leeftijd) die zich in de regio bevindt, wordt automatisch beschouwd als een ‘combatant’. In theorie kan dit later nog aangepast worden, maar dan moet eerst bewezen worden dat een van de doden een onschuldige burger was. Zelf doen ze daar zelf geen onderzoek naar. Tja, zo kun je dus trouwerijen enzo blijven bombarderen en vervolgens niet of nauwelijks burgerslachtoffers noteren. Deze gemanipuleerde cijfers worden ook in de media gebruikt, en politici gebruiken ze om de dronecampagnes te rechtvaardigen.

    Nou, een beetje zwaar en lang verhaal zo ineens, dat was helemaal niet de bedoeling eigenlijk. Ik kan me hier nogal over opwinden en moest er toevallig aan denken toen ik het over het Ministerie van Oorlog had, wat gewoon een voorbeeld was van hoe de overheid eufemismen gebruikt. Ik had ook kunnen denken aan de Belasting’dienst’ die mij hun ‘cliënt’ noemt, maar daar kan ik persoonlijk ook best kwaad om worden!

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top